หากเจ้าของสุนัขเคยสังเกตเห็นน้องหมาของตนนอนหลับอย่างสงบ แต่จู่ ๆ ก็มีอาการเขี่ยขา ส่ายหาง หรือส่งเสียงร้องเบา ๆ ออกมา คำถามที่ผุดขึ้นมาในใจคือ “น้องหมากำลังฝันหรือเปล่า?” ล่าสุดนักวิทยาศาสตร์และสัตวแพทย์ชั้นนำทั่วโลกได้ให้คำตอบที่ชัดเจนแล้วว่า สุนัขสามารถฝันได้จริง และพฤติกรรมการเขี่ยขาตอนหลับนั้นเป็นสิ่งปกติที่เกิดจากการฝัน
วิทยาศาสตร์เปิดเผยความจริง สุนัขมีความฝันเหมือนมนุษย์
ดร. แกรี่ ริชเตอร์ สัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพสัตว์เลี้ยง ได้เผยว่า “สุนัขสามารถฝันได้เหมือนกับมนุษย์” โดยการทดสอบคลื่นสมองตอนที่สุนัขหลับพบว่าคลื่นสมองของสุนัขกับมนุษย์มีความคล้ายคลึงกันมากเวลานอน
การวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนจากงานศึกษาของ Massachusetts Institute of Technology (MIT) ในปี 2001 ที่พบว่าหนูทดลองที่ได้รับการฝึกให้วิ่งในเขาวงกตแสดงกิจกรรมของสมองที่คล้ายคลึงกันระหว่างการนอนหลับแบบ REM กับตอนที่วิ่งในเขาวงกตจริง นักวิจัยสรุปได้ว่าหนูเหล่านั้นกำลังฝันเกี่ยวกับเขาวงกตที่พวกมันวิ่งผ่านมาก่อนหน้านี้
สแตนลีย์ โคเรน นักวิจัยด้านจิตประสาทวิทยา กล่าวว่า “ในระดับโครงสร้าง สมองของสุนัขมีความคล้ายคลึงกับสมองของมนุษย์” ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าสุนัขมีความสามารถในการฝันเช่นเดียวกับมนุษย์
วงจรการนอนหลับของสุนัข คล้ายคลึงกับมนุษย์
วงจรการนอนของน้องหมาแบ่งเป็นสองช่วงเช่นเดียวกันกับเรา นั่นก็คือช่วงหลับธรรมดาและช่วงหลับฝัน (REM) โดยในช่วงหลับลึก ร่างกายของสุนัขจะไม่ค่อยตอบสนองต่อสิ่งเร้า หัวใจจะเต้นช้าลง หายใจช้าลง และอุณหภูมิในร่างกายจะลดลง
ช่วงหลับฝัน หรือ REM sleep เป็นช่วงที่จะมีการเคลื่อนไหวของตาอย่างรวดเร็ว สมองจะทำงานคล้ายตอนตื่น โดยเป็นช่วงที่น้องหมาและคนจะเริ่มฝันเป็นเรื่องเป็นราว
เมื่อเทียบกับมนุษย์ สุนัขใช้เวลาในช่วง REM sleep มากกว่า ในขณะที่มนุษย์ใช้เวลาประมาณ 20-25% ของการนอนหลับในช่วง REM สุนัขสามารถใช้เวลาถึง 25-30% โดยเฉพาะลูกสุนัขจะใช้เวลาในช่วง REM มากยิ่งขึ้นเพื่อการพัฒนาและเจริญเติบโต
ความถี่ของการฝันแตกต่างตามขนาดและอายุ
จากการวิจัยของนักจิตวิทยาสแตนลีย์ โคเรน พบว่า สุนัขขนาดกลางจะฝันทุก ๆ 20 นาที และความฝันจะคงอยู่ประมาณหนึ่งนาที สุนัขสายพันธุ์ใหญ่จะมีความฝันน้อยกว่าแต่นานกว่า คือทุก ๆ 45 นาที เป็นเวลา 4 นาที ในทางตรงข้าม สุนัขสายพันธุ์เล็กจะฝันทุก ๆ 10 นาที เป็นเวลาสูงสุด 30 วินาที
ลูกสุนัขใช้เวลาในการฝันมากกว่าสุนัขโตเพราะต้องประมวลผลข้อมูลมากกว่า และเช่นเดียวกับลูกสุนัข สุนัขสูงอายุก็เขี่ยตัวในขณะนอนหลับมากกว่าสุนัขวัยกลางคน
ทำไมสุนัขถึงเขี่ยขาตอนหลับ? เหตุผลทางวิทยาศาสตร์
ระหว่างสถานะ REM ตาของสุนัขจะเคลื่อนไหวภายใต้เปลือกตาที่หลับอยู่ และกล้ามเนื้อใหญ่ ๆ จะถูกปิดการทำงานเพื่อไม่ให้ร่างกายแสดงออกตามความฝันจริง ๆ ส่วนของสมองที่มีตัวสวิตช์ปิดเหล่านี้เรียกว่า pons ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของก้านสมอง
ในสุนัขหนุ่ม pons อาจยังพัฒนาไม่เต็มที่ ในขณะที่สุนัขแก่อาจมี pons ที่อ่อนแอลงเนื่องจากอายุ นี่คือเหตุผลที่การเขี่ยตัวระหว่างการนอนหลับเกิดขึ้นบ่อยที่สุดในสุนัขหนุ่มและสุนัขแก่ และน้อยกว่าในสุนัขโต
เหตุผลอื่น ๆ นอกเหนือจากการฝัน อาจรวมถึงกิจกรรมทางประสาทระหว่างการนอนหลับแบบ REM สมองส่งสัญญาณไปยังกล้ามเนื้อ ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดการเขี่ยตัว ในสุนัข ส่วนของสมองที่ทำให้ร่างกายเป็นอัมพาตชั่วคราวระหว่างการนอนหลับไม่ได้พัฒนาเท่ากับในมนุษย์ ทำให้การเคลื่อนไหวของพวกมันเห็นได้ชัดกว่า
สุนัขฝันเรื่องอะไรบ้าง?
แม้ว่าเราจะไม่สามารถถามสุนัขได้ว่าพวกมันฝันเรื่องอะไร แต่นักวิจัยได้สังเกตพฤติกรรมที่น่าสนใจ เมื่อมีการปิดการทำงานของ pons นักวิจัยพบว่าสุนัขบางสายพันธุ์มีแนวโน้มที่จะแสดงพฤติกรรมเฉพาะสายพันธุ์ในขณะนอนหลับ เช่น สุนัขพอยเตอร์จะทำท่าชี้ และสุนัขอิงลิช สปริงเกอร์ สแปเนียลจะแสดงพฤติกรรมการไล่ล่าระหว่างการนอนหลับแบบ REM
สุนัขน่าจะฝันเกี่ยวกับกิจกรรมที่พวกมันประสบในแต่ละวัน เช่น การไล่บอล การเล่นกับสุนัขตัวอื่น หรือการสำรวจกลิ่นใหม่ ๆ ความฝันของสุนัขอาจเป็นการรำลึกถึงส่วนต่าง ๆ ของวันที่ผ่านมา เช่น การกินอาหารที่ชื่นชอบ การไปเดิน หรือการพบเจอกับสุนัขหรือคนใหม่
นักจิตวิทยา Deirdre Barrett จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ผู้เป็นอดีตประธานสมาคมระหว่างประเทศเพื่อการศึกษาความฝัน เสนอว่าน่าจะเป็นไปได้ที่สุนัขฝันเกี่ยวกับประสบการณ์ในชีวิตประจำวันของพวกมัน เหมือนกับมนุษย์
พฤติกรรมที่พบได้ขณะสุนัขฝัน
การเขี่ยตัวสามารถเกิดขึ้นได้ทุกที่ในร่างกายของสุนัขแต่มักเกิดขึ้นที่ขา หาง หรือหัว และอาจมีเสียงร้องเบา ๆ ประกอบด้วย
พฤติกรรมอื่น ๆ ที่น่ารื่นรมย์ในสถานะฝันที่อาจสังเกตได้ ได้แก่ การเขี่ยหูที่เกิดจากการได้ยิน การส่องแสงช้า ๆ จากใต้เปลือกตา ซึ่งเป็นช่วง REM
สุนัขส่งเสียงในขณะนอนหลับด้วยเหตุผลเดียวกัน เสียงแหบ เห่าเบา ๆ คำราม หรือแม้กระทั่งหอนล้วนเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ในความฝันของพวกมัน
เมื่อไหร่ต้องเป็นห่วงและเมื่อไหร่เป็นเรื่องปกติ
เมื่อสุนัขกำลังฝัน พวกมันอาจเขี่ยตัวในช่วงสั้น ๆ ประมาณ 30 วินาทีต่อครั้ง การเขี่ยตัวหมายถึงการเคลื่อนไหวเล็ก ๆ โดยไม่ตั้งใจ มักส่งผลต่อขา หัว และหาง
ควรเป็นห่วงเมื่อการเขี่ยตัวรบกวนการนอนหลับของสุนัข พวกมันอาจไม่สามารถหลับได้หรือถูกปลุกอย่างต่อเนื่องระหว่างการนอน เหตุผลอื่นที่ควรเป็นห่วงคือเมื่อการเขี่ยตัวกลายเป็นการสั่นสะเทือนทั้งร่างกาย ทำให้ร่างกายแข็งเกร็งหรือยาวนานกว่าการกระตุกสั้น ๆ
สุนัขที่ฝันส่วนใหญ่จะมีการเคลื่อนไหวที่สั้น (น้อยกว่า 30 วินาที) และไม่ต่อเนื่อง ส่วนขาของสุนัขที่เป็นลมจะมีความแข็งเกร็งและติดขัดมากกว่า พร้อมการเคลื่อนไหวที่รุนแรงกว่า
คำแนะนำสำหรับเจ้าของสุนัข
หากสุนัขนอนข้างคุณ พวกมันอาจรบกวนการนอนของคุณโดยไม่ตั้งใจด้วยการเคลื่อนไหวอย่างกะทันหัน อย่างไรก็ตาม มักแนะนำให้ไม่ปลุกสุนัขที่กำลังเขี่ยตัวในขณะนอน เว้นแต่พวกมันจะเห็นได้ชัดว่าทุกข์ทรมาน
ฝันร้ายหรือความกลัวยามค่ำคืนอาจเป็นสาเหตุของการเคลื่อนไหวโดยไม่ตั้งใจเหล่านี้ และพวกมันอาจตื่นขึ้นมาด้วยความตกใจ พยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัสพวกมันเพื่อไม่ให้โดนกัดหรือข่วนเป็นผลจากการต่างตกใจ แทนที่จะทำเช่นนั้น ให้เรียกชื่อสุนัขเบา ๆ จนกว่าพวกมันจะตอบสนอง พูดอย่างสงบและให้ความมั่นใจว่าพวกมันปลอดภัยหลังจากตื่นขึ้นมา
การปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับของสุนัข
เคล็ดลับสำคัญที่จะช่วยให้สุนัขได้รับประสบการณ์การนอนหลับที่ดีที่สุด ได้แก่ ให้สุนัขได้ออกกำลังกายอย่างเพียงพอตามสายพันธุ์และขนาด
สุนัขที่นอนในท่าขดตัวจะทำให้กล้ามเนื้อตึงเครียดและผ่อนคลายน้อยกว่า ซึ่งอาจทำให้เขี่ยตัวน้อยกว่าสุนัขที่นอนในท่ายืดตัว
นอกจากนี้ สุนัขสูงอายุอาจมีแนวโน้มที่จะเขี่ยตัวมากขึ้นเนื่องจากอาการไม่สบายจากปัญหาสุขภาพ ความเสื่อมทางสติปัญญา หรือหากพวกมันรู้สึกไม่สบายหรือสับสนในสภาพแวดล้อม ควรพิจารณาหาเตียงสำหรับสุนัขแก่ที่ช่วยพยุงกระดูกมากกว่า และควรนัดหมายพบสัตวแพทย์เป็นประจำเพื่อตรวจสอบสาเหตุทางการแพทย์ที่อาจเป็นไปได้
บทสรุป: ความฝันเป็นสิ่งปกติและจำเป็นสำหรับสุนัข
จากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจน เราสามารถสรุปได้ว่าสุนัขสามารถฝันได้จริง และพฤติกรรมการเขี่ยขา ส่ายหาง หรือส่งเสียงระหว่างการนอนหลับเป็นสิ่งปกติที่เกิดจากการฝัน การฝันมีบทบาทสำคัญในการประมวลผลความทรงจำและประสบการณ์ในแต่ละวัน ซึ่งเป็นกระบวนการที่จำเป็นต่อสุขภาพจิตและการเรียนรู้ของสุนัข
เจ้าของสุนัขไม่ควรเป็นห่วงเกี่ยวกับพฤติกรรมเหล่านี้ ตmindedราบใดที่ไม่รุนแรงหรือยาวนานเกินไป แต่หากสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติ เช่น การเขี่ยตัวรุนแรงหรือต่อเนื่องนาน ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อตรวจสอบสาเหตุที่อาจเป็นปัญหาด้านสุขภาพ
ในท้ายที่สุด การรู้ว่าสุนัขของเราสามารถฝันได้ทำให้เราเข้าใจพฤติกรรมของพวกมันมากขึ้น และอาจทำให้เรารู้สึกใกล้ชิดกับเพื่อนขาสี่ของเรามากยิ่งขึ้น เพราะการฝันเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่เราแบ่งปันร่วมกันระหว่างมนุษย์และสุนัข