ปัจจุบัน AI ถูกนำมาใช้งานกันอย่างแพร่หลายในแทบทุกสาขาวิชาชีพ ตั้งแต่ศิลปิน นักเขียน โปรแกรมเมอร์ การตรวจสอบ บริการลูกค้า รักษาความปลอดภัย ไปจนถึงการแพทย์ ทุกภาคส่วนได้รับการพัฒนาก้าวกระโดดที่แอบสร้างความกังวลแก่คนในวิชาชีพกันถ้วนหน้า
แต่นี่จะเป็นอีกขั้นเมื่อเริ่มมีการทดลองนำ AI มาใช้สำหรับวางแผนทางการทหาร
เมื่อจีนนำ Deepseek มาช่วยวางแผนการรบ
ผลงานนี้เป็นของทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีซีอาน (Xi’an Technological University) กับการนำเอาโมเดล AI ที่มีรากฐานมาจาก Deepseek มาใช้งานในท้องคลาดเพื่อช่วยสนับสนุนวางแผนการรบ เพื่อจำลองสถานการณ์และประเมินสนามรบแบบเรียลไทม์ จนสามารถคาดการณ์รูปแบบสถานการณ์ที่อาจจะเกิดขึ้นได้เร็วกว่ามนุษย์ 3,600 เท่า
กลไกการทำงานจะเริ่มต้นจาก AI นำข้อมูลที่ได้รับจากสนามรบที่มีความซับซ้อนเข้าสู่การประมวลผล โดยรวบรวมรายละเอียดต่างๆ เช่น ภูมิประเทศ กำลังพล ช่วงเวลา สภาพอากาศ และวัตถุประสงค์ จากนั้นจึงสร้างสนามรบจำลองขึ้นมาแล้วเริ่มประมวลผลจำลองสถานการณ์ที่อาจจะเกิดขึ้น
จุดสำคัญของโมเดลที่พวกเขาพัฒนาจะอาศัย Agentic AI ที่สามารถปรับตัวและเรียนรู้ให้เข้ากับสถานการณ์ได้ ช่วยให้การประมวลผลเป็นไปอย่างอัตโนมัติและแม่นยำมากยิ่งขึ้น ออกมาเป็นกระบวนการจำลองสถานการณ์อัจฉริยะ ที่สามารถคาดการณ์ ตอบสนอง และเรียนรู้รับมือสนามรบได้แบบเรียลไทม์
ตามขั้นตอนปกติ ผู้บัญชาการที่เป็นมนุษย์จำลองสถานการณ์และวางแผนตอบโต้อย่างละเอียดจะอาศัยระยะเวลาราว 48 ชั่วโมง ในขณะที่การนำ AI เข้ามาช่วยงานจะทำให้พวกเขาจำลองสถานการณ์และประมวลผลได้ 10,000 รูปแบบในระยะเวลาเพียง 48 วินาที
เห็นได้ชัดว่าในมุมมองของพวกเขา AI จัดเป็นอีกหนึ่งตัวแปรสำคัญของสนามรบในอนาคต
สู่ยุคสมัยที่ AI เริ่มเข้ามามีบทบาทในฝั่งยุทธการ
แนวโน้มการปรับตัวด้วยการนำ AI มาใช้ในการวางแผนยุทธการไม่ใช่เรื่องแปลก เนื่องจากเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในสงครามมากขึ้นเรื่อยๆ นับแต่ยุคสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้นมาก็มีการพัฒนาอย่างก้าวกระโดดในหลายด้าน ส่งผลให้ต้องมีการปรับตัวตามกันไป
ปัจจุบันขอบเขตของการรบในสมรภูมิขยายตัวออกไปอย่างกว้างขวาง ตั้งแต่การมาถึงของโดรนที่เริ่มมีการใช้งานแพร่หลาย สงครามเครือข่ายข้อมูลและการปลุกปั่นบนโลกออนไลน์ ไปจนถึงยานพาหนะไร้คนขับและหุ่นยนต์ที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนอาจถูกผลักดันไปใช้งานทางการทหารในสักวัน
จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะเริ่มมีแนวคิดในการนำ AI มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพทางการทหาร ไม่เพียงแค่จีนที่แสดงความสนใจและเริ่มปรับแต่ง Deepseek มาใช้สำหรับแผนการรบ หลายประเทศทั่วโลกก็เริ่มแสดงความสนใจในการนำ AI เข้ามาช่วยงานด้านการทหารอย่างจริงจังแล้วเช่นกัน
มหาอำนาจโลกกับการประยุกต์ใช้ AI ทางการทหาร
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดต้องยกให้สหรัฐฯ อีกหนึ่งมหาอำนาจที่ทุ่มเงินอัดฉีดนับร้อยล้านดอลลาร์ให้แก่บริษัท AI ชื่อดัง เช่น OpenAI, Google, Anthropic และ xAI และเริ่มพัฒนา Thunderforge แพลตฟอร์ม AI สนับสนุนการตัดสินใจทางยุทธศาสตร์ รองรับการตัดสินใจที่ซับซ้อน พร้อมเริ่มปรับปฏิบัติการให้เข้ากับ AI ในทุกภาคส่วน
อีกหนึ่งประเทศที่มีการนำ AI มาใช้ด้านการทหารคือ อิสราเอล ที่เริ่มนำ AI ในชื่อ Habsora หรือ The Gospel มาช่วยประเมินและวิเคราะห์ข้อมูลด้านข่าวกรอง ช่วยตรวจสอบข้อมูลเป้าหมายทั้งบุคคลและสถานที่ที่น่าสงสัยวันละหลายร้อยแห่งในพื้นที่ฉนวนกาซา รวดเร็วกว่าการประเมินและวิเคราะห์ด้วยมนุษย์มาก
นอกจากนี้ประเทศในสหภาพยุโรปหรือแม้แต่ออสเตรเลียก็แสดงความสนใจและเริ่มนำ AI มาใช้งานแล้วเช่นกัน
ความท้าทายด้านความมั่นคงในยุค AI
การแข่งขันพัฒนา AI ทางการทหารระหว่างประเทศมหาอำนาจกำลังทวีความเข้มข้นมากขึ้น โดยเฉพาะในยุคที่ความขัดแย้งระหว่างประเทศเริ่มปะทุขึ้นในหลายภูมิภาค นับตั้งแต่ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ความขัดแย้งในยูเครน และความไม่ลงรอยในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก
แนวโน้มการนำ AI มาประยุกต์ใช้ในด้านการทหารส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสมดุลอำนาจในเวทีโลก ประเทศที่ลงทุนและพัฒนาเทคโนโลยี AI ทางการทหารได้ล้ำหน้าจะมีความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์อย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่ประเทศที่พัฒนาตามไม่ทันอาจเผชิญกับความเสี่ยงด้านความมั่นคง
นักวิเคราะห์ด้านความมั่นคงบางส่วนเริ่มแสดงความกังวลว่า การแข่งขันด้าน AI ทางการทหารอาจนำไปสู่การแข่งขันสะสมอาวุธในรูปแบบใหม่ ที่ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงจำนวนอาวุธหรือแสนยานุภาพ แต่เป็นการแข่งขันด้านความสามารถในการประมวลผลและตัดสินใจที่รวดเร็วและแม่นยำ
ความเสี่ยงและข้อจำกัดของ AI ในการวางแผนทางทหาร
แม้ว่า AI จะมีศักยภาพในการเพิ่มประสิทธิภาพการวางแผนยุทธการอย่างมาก แต่ยังมีความท้าทายและข้อจำกัดที่ต้องพิจารณา โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่มีชีวิตมนุษย์เป็นเดิมพัน
ประการแรก ความแม่นยำของ AI ขึ้นอยู่กับคุณภาพและความครบถ้วนของข้อมูลที่ป้อนเข้าสู่ระบบ ในสถานการณ์สงครามที่มีความไม่แน่นอนสูง ข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์หรือบิดเบือนอาจนำไปสู่การวิเคราะห์ที่ผิดพลาดและการตัดสินใจที่ผิดพลาดตามมา
ประการที่สอง ระบบ AI ยังขาดความเข้าใจในมิติทางจิตวิทยาและมนุษยธรรมที่เป็นส่วนสำคัญในการตัดสินใจทางทหาร การประเมินความรู้สึกของประชาชนในพื้นที่ขัดแย้ง ผลกระทบทางมนุษยธรรม หรือปัจจัยทางการเมืองที่ซับซ้อน ยังเป็นสิ่งที่ AI ไม่สามารถวิเคราะห์ได้อย่างลึกซึ้งเท่ามนุษย์
แนะนำ
ประการที่สาม ความเสี่ยงจากการโจมตีทางไซเบอร์และการแทรกแซงระบบ AI เป็นภัยคุกคามที่ต้องระวัง หากฝ่ายตรงข้ามสามารถเจาะระบบและปลอมแปลงข้อมูล หรือแทรกแซงกระบวนการตัดสินใจของ AI ได้ ผลที่ตามมาอาจร้ายแรงยิ่งกว่าการไม่มี AI ช่วยในการตัดสินใจ
ด้วยเหตุนี้ ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงหลายรายจึงเน้นย้ำว่า แม้ AI จะมีประโยชน์อย่างมากในการวางแผนยุทธการ แต่การตัดสินใจขั้นสุดท้ายควรอยู่ภายใต้การควบคุมของมนุษย์เสมอ
บทบาท Deepseek ในวงการ AI โลก
Deepseek เป็นโมเดล AI ที่พัฒนาโดยบริษัทจีน ซึ่งได้รับความสนใจอย่างมากในวงการเทคโนโลยี เนื่องจากมีความสามารถในการประมวลผลภาษาธรรมชาติที่ทัดเทียมกับโมเดลชั้นนำของโลกอย่าง GPT และ Claude
จุดเด่นของ Deepseek อยู่ที่ความสามารถในการประมวลผลภาษาจีนได้อย่างแม่นยำ รวมถึงความเข้าใจในบริบททางวัฒนธรรมของประเทศจีน ซึ่งเป็นข้อได้เปรียบสำหรับการประยุกต์ใช้ในโครงการที่เกี่ยวข้องกับประเทศจีน
การที่ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีซีอานเลือกใช้ Deepseek เป็นพื้นฐานในการพัฒนา AI ทางการทหาร สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามของจีนในการพึ่งพาเทคโนโลยีที่พัฒนาภายในประเทศ แทนที่จะพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายการพึ่งพาตนเองทางเทคโนโลยีของรัฐบาลจีน
การพัฒนา Agentic AI เพื่องานทางทหาร
หัวใจสำคัญของนวัตกรรมที่ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีซีอานพัฒนาขึ้น คือการนำเทคโนโลยี Agentic AI มาประยุกต์ใช้ในบริบททางทหาร ซึ่งแตกต่างจาก AI ทั่วไปที่มักทำงานตามคำสั่งหรือกฎที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
Agentic AI มีความสามารถในการเรียนรู้และปรับตัวได้อย่างต่อเนื่อง สามารถตัดสินใจและดำเนินการโดยอัตโนมัติภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ทำให้สามารถรับมือกับสถานการณ์ที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้ดีกว่า AI แบบดั้งเดิม
ในบริบททางทหาร Agentic AI สามารถวิเคราะห์ข้อมูลจากหลายแหล่งพร้อมกัน ทั้งข้อมูลจากดาวเทียม ข้อมูลจากโดรนสำรวจ รายงานข่าวกรอง และข้อมูลจากแหล่งเปิด เพื่อสร้างภาพรวมของสถานการณ์ได้อย่างครบถ้วนและแม่นยำ
นอกจากนี้ Agentic AI ยังสามารถทำงานร่วมกับระบบอัตโนมัติอื่นๆ เช่น ระบบควบคุมอาวุธ ระบบสื่อสาร และระบบโลจิสติกส์ เพื่อสร้างเครือข่ายการทำงานที่มีประสิทธิภาพสูง ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญในการพัฒนากองทัพในยุคดิจิทัล
ผลกระทบต่อดุลอำนาจทางทหารในภูมิภาค
การที่จีนประสบความสำเร็จในการพัฒนา AI ทางการทหารที่มีประสิทธิภาพสูง อาจส่งผลต่อดุลอำนาจทางทหารในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก โดยเฉพาะในบริบทของความตึงเครียดในทะเลจีนใต้และช่องแคบไต้หวัน
ประเทศเพื่อนบ้านของจีนในภูมิภาค เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และไต้หวัน อาจต้องเร่งพัฒนาเทคโนโลยี AI ทางการทหารของตนเอง หรือกระชับความร่วมมือด้านความมั่นคงกับสหรัฐฯ มากขึ้น เพื่อรับมือกับความได้เปรียบทางเทคโนโลยีของจีน
สำหรับประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงไทย การพัฒนา AI ทางการทหารของมหาอำนาจเป็นทั้งโอกาสและความท้าทาย ในแง่ของโอกาส อาจเปิดช่องทางให้เกิดความร่วมมือด้านเทคโนโลยีกับประเทศมหาอำนาจ แต่ในขณะเดียวกัน ก็อาจทำให้ประเทศในภูมิภาคตกอยู่ในสถานะที่เสียเปรียบในเชิงยุทธศาสตร์หากไม่สามารถพัฒนาเทคโนโลยีให้ทัดเทียมได้
บทบาทของภาคเอกชนในการพัฒนา AI ทางทหาร
การพัฒนา AI ทางการทหารไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในห้องปฏิบัติการของรัฐบาลหรือสถาบันวิจัยของกองทัพเท่านั้น แต่ยังมีบริษัทเทคโนโลยีภาคเอกชนเข้ามามีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีเหล่านี้ด้วย
ในสหรัฐฯ บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีอย่าง Microsoft, Google และ Amazon ต่างมีส่วนร่วมในโครงการด้านความมั่นคงของรัฐบาล โดยการพัฒนาเทคโนโลยี AI และคลาวด์คอมพิวติ้งสำหรับหน่วยงานด้านความมั่นคงและกลาโหม
ในจีน บริษัทเอกชนอย่าง Baidu, Alibaba และ Tencent ก็มีความร่วมมือกับรัฐบาลในการพัฒนาเทคโนโลยี AI ที่มีประโยชน์ทางการทหาร ภายใต้นโยบาย Military-Civil Fusion ที่ส่งเสริมการบูรณาการระหว่างภาคเอกชนและภาคการทหาร
ความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนในการพัฒนา AI ทางการทหารมีทั้งข้อดีและข้อเสีย ในแง่บวก การดึงเอาความเชี่ยวชาญและทรัพยากรจากภาคเอกชนมาใช้ช่วยเร่งการพัฒนาเทคโนโลยีให้รวดเร็วขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน ก็อาจเกิดคำถามด้านจริยธรรมและความรับผิดชอบ เมื่อบริษัทเอกชนมีส่วนในการพัฒนาเทคโนโลยีที่อาจนำไปสู่การสูญเสียชีวิตมนุษย์
อนาคตของสงครามในยุค AI
การนำ AI เข้ามาใช้ในส่วนยุทธการไม่เพียงสนับสนุนการตอบสนองและวิเคราะห์สถานการณ์รบอย่างรวดเร็ว แต่ Agentic AI ที่ทำงาน เรียนรู้ และปรับตัวอัตโนมัติอาจเข้ามาเปลี่ยนรากฐานการทำสงครามอย่างสิ้นเชิง
ในอนาคตอันใกล้ เราอาจเห็นการผสมผสานระหว่าง AI กับระบบอาวุธอัตโนมัติ เช่น โดรนติดอาวุธ หุ่นยนต์รบ และระบบป้องกันอัตโนมัติ ซึ่งสามารถตัดสินใจและปฏิบัติการได้โดยไม่ต้องรอคำสั่งจากมนุษย์ แม้ว่าจะมีความกังวลด้านจริยธรรมและข้อกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับการใช้อาวุธอัตโนมัติ แต่แนวโน้มการพัฒนาเทคโนโลยีเหล่านี้ยังคงดำเนินต่อไป
นอกจากนี้ AI ยังอาจมีบทบาทในการปฏิบัติการทางไซเบอร์และสงครามข้อมูล โดยสามารถวิเคราะห์และตอบโต้การโจมตีทางไซเบอร์ได้อย่างรวดเร็ว หรือสร้างและเผยแพร่ข้อมูลเพื่อโน้มน้าวความคิดเห็นสาธารณะในวงกว้าง
อย่างไรก็ตาม การประเมินหน้างานเพื่อตัดสินใจขั้นสุดท้าย ยังจำเป็นต้องใช้มนุษย์ที่มีวิจารณญาณอยู่เช่นเดิม ทั้งเพื่อป้องกันการหลอนของ AI หรือเหตุผลด้านมนุษยธรรม
คงต้องรอดูต่อไปว่าการนำ AI มาปรับใช้ในยุทธการจะส่งผลกระทบต่อการรบมากเพียงไร
บทสรุป: เมื่อสนามรบถูกแปรเปลี่ยนด้วยปัญญาประดิษฐ์
การพัฒนา AI ทางการทหารของจีนโดยการต่อยอดจากโมเดล Deepseek เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในวงการทหารโลก ความสามารถในการประมวลผลและจำลองสถานการณ์ได้เร็วกว่ามนุษย์ถึง 3,600 เท่า ไม่เพียงแต่เพิ่มประสิทธิภาพในการวางแผนยุทธการ แต่ยังอาจเปลี่ยนแปลงดุลอำนาจทางทหารในระดับโลกอีกด้วย
แม้ว่าเทคโนโลยี AI จะมีศักยภาพในการลดการสูญเสียชีวิตทหารผ่านการวางแผนที่แม่นยำและการตัดสินใจที่รวดเร็ว แต่ก็มาพร้อมกับความท้าทายด้านจริยธรรม กฎหมาย และความมั่นคง ที่ประชาคมโลกต้องร่วมกันพิจารณาอย่างรอบคอบ
ในท้ายที่สุด การแข่งขันพัฒนา AI ทางการทหารระหว่างประเทศมหาอำนาจอาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในวิธีการทำสงคราม เช่นเดียวกับที่การมาถึงของเครื่องบินรบ รถถัง และอาวุธนิวเคลียร์ได้เปลี่ยนแปลงสมรภูมิรบในอดีต
สำหรับประเทศที่มีทรัพยากรจำกัดอย่างไทย การติดตามพัฒนาการของเทคโนโลยี AI ทางการทหาร และการพิจารณาลงทุนในเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับบริบทความมั่นคงของประเทศ จะเป็นความท้าทายสำคัญในทศวรรษหน้า
เมื่อสนามรบในอนาคตไม่ได้ถูกกำหนดโดยจำนวนกำลังพลหรืออาวุธยุทโธปกรณ์เพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงความสามารถในการประมวลผลข้อมูลและตัดสินใจที่รวดเร็ว ประเทศต่างๆ จำเป็นต้องปรับตัวและเตรียมพร้อมสำหรับภูมิทัศน์ความมั่นคงรูปแบบใหม่นี้
