สุขภาพกาย

แพทย์เผยปัจจัยเสี่ยงและวิธีป้องกันภาวะ Sepsis ที่ทำให้เกิดลิ่มเลือดทั่วร่าง เสียชีวิตได้ในเวลาอันรวดเร็ว วงการแพทย์เตือนประชาชนให้ตระหนักถึงความอันตรายของการไม่ดูแลสุขภาพ หลังพบว่าหนึ่งในปลายทางที่รุนแรงที่สุดคือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด หรือที่เรียกว่า Sepsis ซึ่งสามารถนำไปสู่การเกิดลิ่มเลือดทั่วร่าง และเสียชีวิตได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ติดเชื้อในกระแสเลือดคืออะไร และทำไมจึงอันตราย ติดเชื้อในกระแสเลือด หรือ Sepsis เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อเชื้อโรคที่ปกติไม่ควรอยู่ในกระแสเลือด เช่น แบคทีเรียหรือเชื้อรา สามารถเข้าสู่กระแสเลือดและแพร่กระจายไปทั่วร่างกายได้ ซึ่งแตกต่างจากการติดเชื้อทั่วไปที่มักเกิดขึ้นเฉพาะในอวัยวะใดอวัยวะหนึ่ง ศ. นพ. ดร. วิชัย  ผู้อำนวยการสถาบันโรคติดเชื้อ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ อธิบายว่า “เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่กระแสเลือด ร่างกายจะเกิดปฏิกิริยาการอักเสบอย่างรุนแรง ระบบภูมิคุ้มกันจะพยายามต่อสู้กับเชื้อโรค แต่การต่อสู้ครั้งนี้เกิดขึ้นในกระแสเลือดโดยตรง ทำให้ผลกระทบรุนแรงกว่าการติดเชื้อปกติมาก” เหตุใดเชื้อโรคจึงสามารถเข้าสู่กระแสเลือดได้ ปกติแล้ว การติดเชื้อมักเริ่มต้นที่อวัยวะใดอวัยวะหนึ่ง เช่น ปอด ทางเดินปัสสาวะ หรือผิวหนัง และจะจบสิ้นที่อวัยวะนั้นๆ โดยไม่แพร่กระจายต่อไป อย่างไรก็ตาม มีสาเหตุสำคัญที่ทำให้เชื้อโรคสามารถหลุดเข้าสู่กระแสเลือดได้ ประกอบด้วย เชื้อโรคมีความรุนแรงสูงและดื้อต่อยา – เชื้อบางชนิดมีความสามารถในการต่อต้านการรักษาและแพร่กระจายได้เร็วกว่าเชื้อทั่วไป ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ – สาเหตุหลักที่พบบ่อยที่สุดคือ … Read more

นักวิทยาศาสตร์เผยความลับการต่อสู้มะเร็งด้วยวิธีธรรมชาติที่มีอยู่ในตัวทุกคน การต่อสู้กับมะเร็งไม่ได้มีเพียงการใช้ยาเคมีบำบัดหรือการฉายแสงเท่านั้น วงการแพทยศาสตร์สมัยใหม่ได้ค้นพบความสำคัญของการออกกำลังกายที่อาจเป็นหนึ่งในกลยุทธ์ที่ทรงพลังที่สุดในการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมของเนื้องอกมะเร็ง ทำให้จากเดิมที่เป็นป้อมปราการแกร่งกล้าที่ยากต่อการโจมตี กลับกลายเป็นเป้าหมายที่เปิดโล่งและเปราะบางต่อการทำลายของระบบภูมิคุ้มกันธรรมชาติของร่างกาย การศึกษาวิจัยล่าสุดชี้ให้เห็นว่า การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอสามารถเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและสภาพแวดล้อมภายในก้อนมะเร็งได้อย่างน่าทึ่ง โดยการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน แต่เป็นกระบวนการที่ค่อยเป็นค่อยไปซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพของการรักษาและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างมีนัยสำคัญ เซลล์มะเร็ง: ศัตรูในร่างกายที่เกิดจากการควบคุมตัวเองไม่ได้ เซลล์มะเร็งไม่ใช่สิ่งแปลกปลอมที่บุกรุกเข้ามาจากภายนอก แต่เป็นเซลล์ปกติของร่างกายเราเองที่ได้รับความเสียหายทางพันธุกรรม โดยเฉพาะในส่วนของ DNA ที่ทำหน้าที่ควบคุมการแบ่งตัวของเซลล์ เมื่อกลไกควบคุมนี้เสียหาย เซลล์จะเริ่มแบ่งตัวอย่างไม่หยุดหย่อน กลายเป็นก้อนเนื้อที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆ สิ่งที่น่าสนใจคือ สภาพแวดล้อมที่เซลล์มะเร็งเหล่านี้อาศัยอยู่มีลักษณะเป็นพื้นที่ที่มีการแข่งขันสูง เซลล์ต้องต่อสู้เพื่อแย่งชิงอาหาร ออกซิเจน และพื้นที่อยู่อาศัย สภาวะแวดล้อมที่เครียดและแออัดนี้กลับทำให้เซลล์มะเร็งพัฒนาความสามารถในการต่อสู้เอาตัวรอดและกลายเป็นเซลล์ที่ดุร้ายและแข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ การเข้าใจลักษณะของเซลล์มะเร็งและสภาพแวดล้อมที่พวกมันอาศัยอยู่เป็นกุญแจสำคัญในการพัฒนากลยุทธ์การรักษาที่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการใช้ประโยชน์จากความแตกต่างของโครงสร้างของก้อนมะเร็งแต่ละประเภท สองหน้าของอาณาจักรมะเร็ง: เยือกเย็นปิดตาย vs ร้อนแรงเปิดโล่ง นักวิจัยได้จำแนกลักษณะของเนื้องอกมะเร็งออกเป็นสองประเภทหลัก ซึ่งมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนทั้งในด้านโครงสร้าง สภาพแวดล้อม และความยากง่ายในการรักษา อาณาจักรมะเร็งเยือกเย็น: ป้อมปราการที่แทบไม่มีทางเข้า เนื้องอกประเภท “เยือกเย็น” หรือ Cold Tumor มีลักษณะเป็นป้อมปราการที่มีการป้องกันแบบหลายชั้น มีระบบการป้องกันที่ซับซ้อนและมีประสิทธิภาพสูง ทำให้การรักษามักมีความท้าทายมาก ลักษณะเด่นของเนื้องอกเยือกเย็น: การไหลเวียนของเลือดที่มาเลี้ยงเนื้องอกมีจำกัด ทำให้เกิดสภาวะที่เซลล์มะเร็งต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ขาดแคลนอาหารและออกซิเจน สภาวะนี้กลับกลายเป็นแรงกดดันที่ทำให้เซลล์มะเร็งพัฒนาความสามารถในการปรับตัวและกลายเป็นเซลล์ที่เก่งกาจและแข็งแกร่งขึ้น กำแพงของเนื้องอกมีความหนาแน่นสูง เนื่องจากมีเซลล์พิเศษที่เรียกว่า Cancer-Associated Fibroblasts (CAFs) หรือ … Read more

งานวิจัยล่าสุดเผยให้เห็นกลไกการทำงานของการออกกำลังกายที่สามารถต่อสู้กับมะเร็งได้อย่างครอบคลุม ตั้งแต่การป้องกันการเกิดโรคในระยะแรกเริ่ม ไปจนถึงการยับยั้งการลุกลามของเซลล์มะเร็งในแต่ละขั้นตอน นับเป็นความหวังใหม่ให้กับการรักษาและป้องกันโรคมะเร็งด้วยวิธีธรรมชาติที่ทุกคนสามารถปฏิบัติได้ 4 กลไกสำคัญที่การออกกำลังกายต่อสู้กับมะเร็งในทุกระยะ ระยะที่ 1: ป้องกันการเกิดมะเร็งตั้งแต่แรกเริ่ม การออกกำลังกายมีบทบาทสำคัญในการสร้างสภาพแวดล้อมในร่างกายที่ไม่เอื้อต่อการเกิดเซลล์มะเร็ง โดยมีกลไกการทำงานหลายประการที่ทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ การเพิ่มประสิทธิภาพของระบบภูมิคุ้มกัน เป็นหนึ่งในกลไกหลักที่สำคัญที่สุด เมื่อร่างกายออกกำลังกาย กล้ามเนื้อจะสร้างและปล่อยสารต่างๆ ที่ช่วยเพิ่มจำนวนของเซลล์ภูมิคุ้มกันชนิด Treg (T regulatory cells) เซลล์เหล่านี้มีหน้าที่สำคัญในการปล่อยสารต้านการอักเสบ ซึ่งช่วยลดภาวะอักเสบเรื้อรังในร่างกาย ภาวะอักเสบเรื้อรังนั้นถือเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญในการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเกิดเซลล์มะเร็ง เมื่อร่างกายมีการอักเสบต่อเนื่องเป็นเวลานาน จะส่งผลให้เซลล์ปกติเสียหายและอาจกลายพันธุ์เป็นเซลล์มะเร็งได้ง่ายขึ้น การออกกำลังกายช่วยลดภาวะอักเสบนี้ จึงเป็นการตัดวงจรการเกิดมะเร็งได้ตั้งแต่ต้นทาง นอกจากนี้ การออกกำลังกายยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของเซลล์ NK (Natural Killer cells) และเซลล์ CD8+ T cells ซึ่งเป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันที่มีหน้าที่โดยตรงในการค้นหาและทำลายเซลล์มะเร็ง เซลล์เหล่านี้จะมีความแข็งแกร่งและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นเมื่อร่างกายได้รับการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การจัดการกับไขมันส่วนเกิน โดยเฉพาะไขมันในช่องท้อง ก็เป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญ ไขมันในช่องท้องนั้นไม่ใช่แค่เนื้อเยื่อที่เก็บพลังงานธรรมดา แต่เป็นเนื้อเยื่อที่สามารถสร้างและปล่อยสารต่างๆ ที่ส่งผลต่อการทำงานของร่างกาย สารบางชนิดที่ปล่อยออกมาจากไขมันส่วนเกินนั้นสามารถเพิ่มโอกาสการเกิดมะเร็งบางประเภท เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งตับ การออกกำลังกายช่วยลดปริมาณไขมันในช่องท้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งนอกจากจะช่วยให้รูปร่างดีขึ้นแล้ว ยังช่วยลดการปล่อยสารที่เป็นอันตรายจากเนื้อเยื่อไขมันเหล่านี้ ส่งผลให้ลดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งได้อย่างชัดเจน ระยะที่ … Read more

ข้อมูลจากสถาบันมะเร็งแห่งชาติชี้ให้เห็นว่า มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นหนึ่งในโรคมะเร็งที่มีอุบัติการณ์สูงในประเทศไทย โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ขณะที่ผลการศึกษาวิจัยระดับโลกยืนยันว่า การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกาย สามารถลดความเสี่ยงต่อโรคร้ายชนิดนี้ได้อย่างมีนัยสำคัญ มะเร็งลำไส้ใหญ่ คืออะไร ทำไมจึงเกิดบ่อย ดร.นายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคทางเดินอาหาร อธิบายว่า มะเร็งลำไส้ใหญ่ (Colorectal cancer) เป็นโรคมะเร็งที่เกิดขึ้นบ่อยเมื่อเทียบกับมะเร็งชนิดอื่น ทั้งนี้เนื่องจากลำไส้ใหญ่มีการติดต่อกับสิ่งแวดล้อมภายนอกโดยตรง ผ่านทางอาหารที่เราบริโภค รวมถึงแบคทีเรียต่างๆ ที่อาศัยอยู่ในโพรงลำไส้ “ลำไส้ใหญ่จึงมีโอกาสสัมผัสกับปัจจัยที่อาจทำลายเซลล์อย่างต่อเนื่อง ทำให้ดีเอ็นเอของเซลล์เยื่อบุถูกโจมตีซ้ำไปซ้ำมา หากโชคร้ายที่ดีเอ็นเอส่วนที่ควบคุมการแบ่งเซลล์ได้รับความเสียหาย ก็จะสะสมความเป็นมะเร็งมากขึ้นเรื่อยๆ” นายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกล่าว โมเดล Vogelstein 4 ขั้นตอนสู่มะเร็งลำไส้ใหญ่ การศึกษาด้านพันธุศาสตร์มะเร็งได้พัฒนาแบบจำลองที่เรียกว่า “Vogelstein model” ซึ่งได้รับการยอมรับทั่วโลกในการอธิบายขั้นตอนการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ขั้นตอนที่ 1: ยีน APC เสียหาย ยีน APC มีหน้าที่เป็นเบรกสัญญาณการแบ่งเซลล์ในระบบ Wnt/β-Catenin เมื่อยีนนี้ได้รับความเสียหาย การแบ่งเซลล์จะเร็วขึ้นมาก ทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า “ติ่งเนื้อ” (Polyp) ในลำไส้ใหญ่ ซึ่งอาจพบได้ในการตรวจคัดกรองมะเร็ง ติ่งเนื้อแบ่งออกเป็นหลายชนิด ตั้งแต่ติ่งเนื้อธรรมดาที่ไม่มีความเสี่ยง … Read more

โลกทางการแพทย์กำลังเปิดหน้าใหม่ของการรักษามะเร็งด้วยแนวคิดที่แปลกใหม่ คือการเปลี่ยนแปลงเซลล์มะเร็งให้กลับมาเป็นเซลล์ปกติ แทนการทำลายล้างด้วยเคมีบำบัดหรือรังสีรักษาแบบเดิม แม้ว่าวิธีการนี้จะใช้ได้เพียงบางชนิดของมะเร็ง แต่ก็นับเป็นความก้าวหน้าสำคัญที่ให้ความหวังแก่ผู้ป่วยมะเร็งจำนวนมาก เหตุใดเซลล์มะเร็งส่วนใหญ่จึงกลับไม่ได้ นายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งวิทยาอธิบายว่า การที่เซลล์มะเร็งส่วนใหญ่ไม่สามารถเปลี่ยนกลับเป็นเซลล์ปกติได้นั้น เกิดจากธรรมชาติของเซลล์มะเร็งที่มีการสะสมรอยเสียหายของดีเอ็นเอ (DNA) เป็นจำนวนมาก การเสียหายเหล่านี้เกิดขึ้นตลอดระยะเวลาหลายปี ทำให้โครงสร้างทางพันธุกรรมของเซลล์เปลี่ยนแปลงไปอย่างซับซ้อน “เซลล์มะเร็งเปรียบเสมือนบ้านที่ถูกรื้อทำลายหลายครั้ง จนกระทั่งโครงสร้างพื้นฐานเสียหายเกินกว่าจะซ่อมแซมให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้” นายแพทย์กล่าว “การสะสมของการกลายพันธุ์ต่าง ๆ ทำให้เซลล์เหล่านี้มีพฤติกรรมที่แตกต่างจากเซลล์ปกติอย่างสิ้นเชิง” การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้รวมถึงความสามารถในการแบ่งตัวไม่หยุดหย่อน การต้านทานต่อสัญญาณที่บอกให้หยุดการเจริญเติบโต การหลีกเลี่ยงกลไกการตายของเซลล์ตามธรรมชาติ และความสามารถในการกระตุ้นการเจริญของหลอดเลือดเพื่อหล่อเลี้ยงตัวเอง มะเร็งเลือดขาว APL: ตัวอย่างความสำเร็จในการเปลี่ยนแปลง อย่างไรก็ตาม มะเร็งบางชนิดที่มีความผิดปกติของดีเอ็นเอที่ชัดเจนและเฉพาะเจาะจงกลับสามารถรักษาได้ด้วยวิธีการเปลี่ยนแปลงเซลล์มะเร็งให้กลับเป็นเซลล์ปกติ ตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดคือ มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดโพรไมอิโลไซต์ (Acute Promyelocytic Leukemia หรือ APL) ซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า AML M3 กลไกการเกิดโรคที่เฉพาะเจาะจง ดร.สมชาย สถาบันมะเร็งแห่งชาติ อธิบายว่า “มะเร็งเลือดขาว APL มีกลไกการเกิดที่ค่อนข้างชัดเจนและเฉพาะเจาะจง เกิดจากความเสียหายของโครโมโซมในตัวอ่อนเม็ดเลือดขาวที่มีลักษณะเฉพาะคือ โครโมโซม 2 แท่งมาแลกเปลี่ยนชิ้นส่วนกันในลักษณะที่ผิดปกติ” การแลกเปลี่ยนชิ้นส่วนโครโมโซมนี้ทำให้รหัสพันธุกรรม 2 ตัวคือ PML และ RARA … Read more

ระบบหลอดเลือดหัวใจหรือที่เรียกว่า Coronary artery นับเป็นระบบที่สำคัญที่สุดต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ แต่กลับกลายเป็นจุดเสี่ยงอันดับต้นๆ ในการสะสมคอเลสเตอรอลที่ผนังหลอดเลือด จนนำไปสู่โรคหัวใจขาดเลือด ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของโลก แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจและหลอดเลือด เปิดเผยว่า ระบบหลอดเลือดหัวใจมีลักษณะพิเศษที่ทำให้เสี่ยงต่อการเกิดปัญหามากกว่าระบบหลอดเลือดอื่นๆ ในร่างกาย พร้อมชี้ให้เห็นถึงวิธีการป้องกันที่ง่ายและมีประสิทธิภาพผ่านการออกกำลังกายที่สม่ำเสมอ โครงสร้างพิเศษของหลอดเลือดหัวใจ ที่เอื้อต่อการบาดเจ็บ ระบบหลอดเลือดหัวใจมีโครงสร้างที่แตกต่างจากหลอดเลือดส่วนอื่นๆ ซึ่งทำให้มีความเสี่ยงสูงต่อการบาดเจ็บที่ผนังหลอดเลือดด้านใน ด้วยเหตุผลหลักสามประการที่สำคัญ การเชื่อมต่อตรงกับหลอดเลือดแดงใหญ่ เป็นจุดเริ่มต้นของปัญหา เนื่องจากหลอดเลือดหัวใจต่อตรงจากหลอดเลือดแดงใหญ่ที่สุดในร่างกาย คือ Aorta ทำให้เลือดพุ่งเข้ามาด้วยแรงดันสูงมาก การที่เลือดไหลเข้ามาด้วยความเร็วและแรงดันสูงเช่นนี้ ส่งผลให้ผนังหลอดเลือดต้องรับแรงกระแทกอย่างต่อเนื่อง เส้นทางที่มีทางแยกมากมาย เมื่อสังเกตเส้นทางของหลอดเลือดหัวใจ จะพบว่ามีการแยกสาขาไปหลายทิศทาง เมื่อเลือดที่ไหลมาด้วยแรงสูงเจอจุดแยกเหล่านี้ จะเกิดการไหลหมุนเป็นน้ำวน ทำให้เกิดแรงเสียดทานกับผนังหลอดเลือดอย่างรุนแรง ซึ่งเรียกว่า High shear stress การเคลื่อนไหวและการกระตุกที่รุนแรง หัวใจที่เต้นอย่างต่อเนื่องทำให้หลอดเลือดหัวใจต้องเผชิญกับการกระตุกอย่างรุนแรง โดยเฉพาะในช่วงที่หัวใจบีบตัว เลือดจะพุ่งเข้ามาแรง แต่ต้องหยุดชะงักเนื่องจากกล้ามเนื้อหัวใจรัดแขนงหลอดเลือดไว้ จนกว่าหัวใจจะคลายตัวเลือดจึงจะไหลต่อได้ นอกจากนี้หัวใจยังเคลื่อนไหวตลอดเวลา ทำให้หลอดเลือดต้องรับแรงเชิงกลที่แรงมาก กลไกการสะสมคอเลสเตอรอลในผนังหลอดเลือด เมื่อผนังหลอดเลือดบาดเจ็บจากแรงกระแทกและการเสียดทานอย่างต่อเนื่อง ผนังจะอ่อนแอลงและเกิดรูพรุน ทำให้ LDL ที่บรรทุกคอเลสเตอรอลสามารถซึมผ่านเข้าไปในผนังได้ง่ายขึ้น ในขณะเดียวกันเม็ดเลือดขาวก็สามารถผ่านเข้าไปในผนังได้เช่นกัน เมื่อเม็ดเลือดขาวพบกับ LDL ในผนังหลอดเลือด จะเกิดกระบวนการอักเสบ … Read more

ในโลกแห่งการแพทย์และวิทยาศาสตร์ ไข้ถือเป็นหนึ่งในอาการที่คนเราคุ้นเคยมากที่สุด แต่ความเข้าใจเกี่ยวกับไข้ของคนทั่วไปกลับมีความผิดพลาดอย่างมาก นักวิทยาศาสตร์และแพทย์ชั้นนำระดับโลกล่าสุดได้ออกมาชี้แจงความจริงเกี่ยวกับไข้ที่จะทำให้หลายคนต้องปรับความคิดใหม่ทั้งหมด ไข้คือกลไกป้องกันที่ร่างกายออกแบบมา ไม่ใช่ความผิดพลาด ดร.สมชาย  นักภูมิคุ้มกันวิทยาจากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ อธิบายว่า “สิ่งที่คนทั่วไปเข้าใจผิดคือการมองไข้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญหรือเป็นผลข้างเคียงจากการติดเชื้อ แต่ความจริงแล้วไข้เป็นกลไกที่ร่างกายตั้งใจสร้างขึ้นมาเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรค” การศึกษาวิจัยล่าสุดจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดและสถาบันวิจัยการแพทย์ระดับโลกหลายแห่งได้พิสูจน์แล้วว่า เมื่อร่างกายตรวจพบเชื้อโรค ระบบประสาทส่วนกลางจะส่งสัญญาณไปยังไฮโปธาลามัสในสมองเพื่อเพิ่มอุณหภูมิของร่างกายอย่างมีเป้าหมาย กระบวนการนี้เรียกว่า “การตั้งจุดควบคุมอุณhภูมิใหม่” (Resetting the Temperature Set Point) วิทยาศาสตร์เบื้องหลังการเพิ่มอุณหภูมิของร่างกาย ศาสตราจารย์ ดร.แคทลิน โพรคเตอร์ จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิคุ้มกันวิทยา อธิบายกลไกการทำงานของไข้ว่า “เมื่ออุณhภูมิร่างกายเพิ่มขึ้น เซลล์ภูมิคุ้มกันหลายชนิดจะทำงานได้ดีขึ้น เซลล์ทีช่วยเหลือ (T Helper Cells) เซลล์นักฆ่าธรรมชาติ (Natural Killer Cells) และแมคโครฟาจจะมีประสิทธิภาพในการกำจัดเชื้อโรคเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน” การวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Immunology เมื่อต้นปี 2568 แสดงให้เห็นว่า อุณหภูมิที่สูงขึ้นจะเร่งปฏิกิริยาเคมีในเซลล์ภูมิคุ้มกัน ทำให้การสร้างแอนติบอดีและการกำจัดเซลล์ที่ติดเชื้อเกิดขึ้นเร็วขึ้นถึง 15-20 เปอร์เซ็นต์ เหตุใดไข้จึงไม่ได้ดีขนาดที่คิด แม้ว่าไข้จะเป็นกลไกป้องกันตามธรรมชาติ แต่นักวิทยาศาสตร์ก็เตือนว่า กลไกนี้ไม่ได้สมบูรณ์แบบเสมอไป ดร.รัชนี อินทรสิทธิ์ … Read more

จากข้อมูลทางการแพทย์ล่าสุด การออกกำลังกายถือเป็นหนึ่งในวิธีการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองที่มีประสิทธิภาพสูงสุด ซึ่งโรคนี้สามารถทำให้ผู้ป่วยมีความทุพลภาพติดตัวไปตลอดชีวิต แพทย์เชี่ยวชาญเตือนให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของการดูแลสุขภาพหลอดเลือดตั้งแต่วัยหนุ่มสาว ระบบหลอดเลือดสมอง : เครือข่ายชีวิตที่เปราะบาง การเข้าใจระบบหลอดเลือดสมองเป็นพื้นฐานสำคัญในการป้องกันโรค โดยสมองของมนุษย์ได้รับการเลี้ยงดูผ่านระบบหลอดเลือดสองระบบหลัก ได้แก่ ระบบฝั่งหน้าที่เลี้ยงด้วยเส้นเลือดคอภายใน (Internal carotid artery) และระบบฝั่งหลังที่เลี้ยงด้วยเส้นเลือดแนบกระดูกคอ (Vertebral artery) ทั้งสองระบบหลอดเลือดนี้จะมาบรรจบกันที่บริเวณฐานสมอง โดยจัดเรียงตัวเป็นรูปแบบวงเวียนที่เรียกว่า “Circle of Willis” ซึ่งทำหน้าที่แจกจ่ายเลือดและสารอาหารไปเลี้ยงทั่วทั้งสมอง การทำงานของระบบนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิต นายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทวิทยากล่าวว่า “ระบบหลอดเลือดสมองนั้นมีความซับซ้อนและละเอียดอ่อน หากเกิดการอุดตันแม้เพียงส่วนเล็กๆ ก็สามารถส่งผลกระทบร้ายแรงต่อการทำงานของสมองได้” กระบวนการเกิดโรคหลอดเลือดตีบ : ศัตรูเงียบในร่างกาย การสะสมของคอเลสเตอรอล กระบวนการเกิดโรคหลอดเลือดตีบเริ่มต้นจากการที่คอเลสเตอรอลชนิด LDL (Low-Density Lipoprotein) สามารถแทรกเข้าไปในผนังหลอดเลือดได้ทุกส่วน ไม่ว่าจะเป็นหลอดเลือดหัวใจหรือหลอดเลือดสมอง เมื่อร่างกายมีภาวะอักเสบและอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้น คอเลสเตอรอล LDL จะเปลี่ยนแปลงเป็น oxLDL ซึ่งเป็นรูปแบบที่อันตรายมากขึ้น การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน เมื่อเกิด oxLDL ขึ้น เม็ดเลือดขาวของร่างกายจะไม่สามารถจำได้ว่าสารนี้เป็นส่วนหนึ่งของร่างกาย จึงเริ่มกระบวนการโจมตีโดยการกลืนกิน oxLDL เหล่านี้ แต่แทนที่จะสามารถกำจัดได้สำเร็จ เม็ดเลือดขาวกลับตายและเรียกเพื่อนมาช่วยต่อเนื่อง กระบวนการนี้จะวนเวียนอยู่เรื่อยๆ … Read more

ในช่วงที่ผ่านมา ข่าวการฉีดฮอร์โมนเพิ่มความสูง (Growth Hormone) ในเด็กเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตได้สร้างความวิตกกังวลในหมู่ผู้ปกครองเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อมีรายงานว่าการรักษาดังกล่าวไม่ได้ดำเนินการโดยแพทย์เฉพาะทางที่มีความเชี่ยวชาญ ซึ่งอาจนำไปสู่ผลข้างเคียงที่ร้ายแรง รวมถึงภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้นที่เรียกว่า “เสมือนมีเนื้องอกในสมอง” (Pseudotumor cerebri) ที่อาจส่งผลกระทบต่อระบบประสาทและการมองเห็นของเด็กได้ ภาวะ “เสมือนมีเนื้องอกในสมอง” คืออะไร ภาวะเสมือนมีเนื้องอกในสมอง หรือ Pseudotumor cerebri เป็นภาวะที่ผู้ป่วยมีอาการคล้ายกับการมีเนื้องอกในสมอง แต่จริงๆ แล้วไม่พบก้อนเนื้องอกใดๆ ในสมองเลย อาการสำคัญคือการมีความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้นอย่างผิดปกติ ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้จากสาเหตุหลายประการ รวมถึงการใช้ฮอร์โมนเพิ่มความสูงในปริมาณที่ไม่เหมาะสม จากการศึกษาทางการแพทย์พบว่า ภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในการให้ฮอร์โมนเพิ่มความสูงในช่วงเริ่มต้นการรักษา โดยอาการมักจะปรากฏในช่วง 2-12 สัปดาห์แรก แม้ว่าอุบัติการณ์จะค่อนข้างหายาก (ประมาณ 1-2% ตามการศึกษาต่างๆ) และสามารถรักษาได้หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้องทันท่วงที อย่างไรก็ตาม ปัญหาสำคัญคือการที่ผู้ป่วยและแพทย์ผู้ตรวจอาจไม่นึกถึงภาวะนี้ เนื่องจากอาการหลายอย่างคล้ายคลึงกับภาวะทั่วไป ทำให้การวินิจฉัยล่าช้า ซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญที่การฉีดฮอร์โมนเพิ่มความสูงควรอยู่ในความดูแลของแพทย์เฉพาะทางที่มีประสบการณ์สูง เพื่อให้สามารถสงสัยและวินิจฉัยได้อย่างรวดเร็วและถูกต้อง กลไกการเกิดภาวะเสมือนมีเนื้องอกในสมอง สาเหตุหลักของภาวะเสมือนมีเนื้องอกในสมองคือการมีน้ำสะสมหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง (Cerebrospinal Fluid หรือ CSF) มากเกินไป จนสร้างความดันไปทั่วกะโหลกศีรษะ ปัจจุบันแพทย์มีทฤษฎี 2 ข้อหลักเพื่ออธิบายว่าฮอร์โมนเพิ่มความสูงสามารถทำให้เกิดภาวะนี้ได้อย่างไร ทฤษฎีแรกเกี่ยวข้องกับการที่ฮอร์โมนเพิ่มความสูงสามารถข้ามเข้าสู่สมองและไปกระตุ้นการเจริญเติบโตของร่างแหคอรอยด์ (Choroid … Read more

นักวิจัยชี้แจงความเข้าใจผิดเรื่องโรคไบโพลาร์ พร้อมอธิบายกลไกในสมองที่แท้จริง เตือนคนไทยเข้าใจผิดมาตลอด โรคไบโพลาร์หรือโรคอารมณ์สองขั้วเป็นหนึ่งในโรคทางจิตเวชที่คนไทยเข้าใจผิดมากที่สุด โดยหลายคนเข้าใจว่าเป็นการมีอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ ภายในชั่วโมงเดียว หรือเป็นการเปลี่ยนอารมณ์รุนแรงแบบฉับพลัน แต่ความจริงแล้วโรคนี้มีกลไกที่ซับซ้อนกว่าที่คิด และส่งผลกระทบต่อระบบประสาทในสมองอย่างลึกซึ้ง ข้อมูลล่าสุดจากการวิจัยทางประสาทวิทยาและจิตเวชชี้ให้เห็นว่า โรคไบโพลาร์เกิดจากการทำงานผิดปกติของระบบ “สวิตซ์” ในสมองที่ควบคุมการเปลี่ยนโหมดระหว่างการใส่ใจตัวเองกับการสนใจสิ่งรอบข้าง ทำให้ผู้ป่วยมีอาการค้างอยู่ในขั้วใดขั้วหนึ่งเป็นเวลานานหลายวันหรือหลายเดือน ทำลายความเข้าใจผิดที่ฝังแน่น โรคไบโพลาร์ไม่ใช่อารมณ์แปรปรวน ดร.สมหญิง  จิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคไบโพลาร์ กล่าวว่า “ความเข้าใจผิดที่พบมากที่สุดคือ คนคิดว่าโรคไบโพลาร์เป็นการมีอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ สลับกันเป็นชั่วโมง หรือเป็นการเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย ซึ่งไม่ถูกต้องเลย” ตามนิยามทางการแพทย์ โรคไบโพลาร์หมายถึงการมีอาการสองขั้วที่ตรงข้ามกัน โดยผู้ป่วยจะค้างอยู่ในขั้วใดขั้วหนึ่งเป็นเวลานานหลายวันถึงหลายเดือน ไม่ใช่การสลับไปมาอย่างรวดเร็ว หากใครมีลักษณะอารมณ์แปรปรวนสลับกันรวดเร็วแบบที่หลายคนเข้าใจผิด นั่นอาจเป็นปัญหาเรื่องการควบคุมอารมณ์ หรืออาจมีปัญหาด้านบุคคลิกภาพ เช่น บุคคลิกภาพแบบก้ำกึ่ง (Borderline Personality) แทน สองขั้วที่แท้จริงของโรคไบโพลาร์ โรคไบโพลาร์มีอาการหลักสองขั้วที่ชัดเจน: ขั้วคึก (Mania) – ผู้ป่วยจะมีความร่าเริงผิดปกติ พลังงานล้นเหลือ นอนน้อยแต่ไม่รู้สึกเหนื่อย มีความคิดแล่นไว มีโครงการที่อยากทำมากมาย พูดเร็วเพราะมีเรื่องอยากพูดเต็มหัว มั่นใจในตัวเองสูงมาก และบางรายอาจมีพฤติกรรมซื้อของโดยไม่สามารถควบคุมได้ ขั้วเศร้า (Depression) – อาการจะคล้ายกับโรคซึมเศร้า … Read more