เมื่อยาระงับประสาทกลายเป็น “ทางลัด” ที่อันตราย: ปัญหาใหม่ในการดูแลผู้สูงอายุที่เป็นภาวะสมองเสื่อม

ลองนึกภาพว่าคุณต้องเฝ้าดูคนที่คุณรักเดินไปมาอย่างไร้จุดหมายตอนกลางดึก ตะโกนเรียกชื่อคนที่จากไปนานแล้ว หรือกระวนกระวายจนแทบไม่มีเวลาหลับสัก 10 นาที นี่คือความเป็นจริงที่ครอบครัวหลายพันครอบครัวต้องเผชิญทุกคืน เมื่อผู้สูงอายุที่คุณรักเป็นภาวะสมองเสื่อม หรือที่เราเรียกกันว่า ดีเมนเชีย (Dementia) ความหมดหวังและความเหนื่อยล้านี่เองที่ทำให้หลายคนหันไปพึ่งยาระงับประสาท (Antipsychotic) เป็น “ทางออก” แต่การศึกษาล่าสุดจากมหาวิทยาลัยรัทเกอร์สและโคลัมเบียกำลังส่งสัญญาณเตือนที่น่าตกใจ: การใช้ยากลุ่มนี้ในผู้สูงอายุกำลังเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว แม้จะมีคำเตือนชัดเจนว่ายาเหล่านี้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตในผู้ป่วยสูงอายุก็ตาม ตัวเลขที่น่าตกใจ: เมื่อการใช้ยาเพิ่มขึ้นเกือบครึ่ง การศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Psychiatry ได้ติดตามข้อมูลการสั่งจ่ายยาจากฐานข้อมูลระดับประเทศที่ครอบคลุมมากกว่า 90% ของร้านขายยาทั่วสหรัฐอเมริกา ระหว่างปี 2015 ถึง 2024 ผลการศึกษาพบว่า อัตราการใช้ยาระงับประสาทในผู้สูงอายุที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นถึง 52% จากอัตรา 2.66 คนต่อ 100 คนในปี 2015 เป็น 4.05 คนต่อ 100 คนในปี 2024 ที่น่ากังวลยิ่งกว่านั้นคือ การใช้ยาระยะยาว ซึ่งหมายถึงการใช้ยาอย่างน้อย 120 วันต่อปี กลับเพิ่มสูงขึ้นถึง 65% จาก 1.48 … Read more

นาฬิกาชีวภาพที่อ่อนแอ อาจเป็นสัญญาณเตือนภัยของความเสื่อมสมอง

ในโลกของการลงทุนและการแข่งขันโป๊กเกอร์ระดับมืออาชีพ ทุกคนรู้ดีว่าการตัดสินใจที่ผิดพลาดเพียงครั้งเดียวอาจทำให้เสียเงินนับล้าน ความเฉียบคมของสมองจึงเป็นสินทรัพย์ที่มีค่าที่สุดของคุณ แต่คุณเคยสังเกตหรือไม่ว่า บางวันคุณตื่นนอนในเวลาที่แปลกประหลาด รู้สึกเหนื่อยล้าแม้จะนอนหลับมาแล้ว หรือพบว่าตัวเองกระปรี้กระเปร่าในช่วงเวลาที่ผิดปกติ สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงความผิดปกติเล็กน้อย แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนภัยจากร่างกายของคุณ งานวิจัยใหม่ล่าสุดเผยว่า ผู้สูงอายุที่มีจังหวะชีวิตประจำวันที่อ่อนแอและไม่สม่ำเสมอ มีความเสี่ยงสูงถึงสองเท่าครึ่งในการเกิดภาวะสมองเสื่อม เทียบกับคนที่มีจังหวะชีวิตที่แข็งแรงและสม่ำเสมอ นาฬิกาชีวภาพคืออะไร และทำไมถึงสำคัญต่อสมอง นาฬิกาชีวภาพ หรือที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า “จังหวะชีวภาพตามวัฏจักร” คือระบบควบคุมเวลาภายในร่างกายที่ทำงานอย่างเป็นธรรมชาติ มันเปรียบเสมือนผู้กำกับวงออเคสตราที่คอยประสานการทำงานของอวัยวะต่างๆ ให้เป็นจังหวะเดียวกันตลอด 24 ชั่วโมง ระบบนี้ควบคุมเกือบทุกอย่างในร่างกาย ตั้งแต่รอบการนอนหลับ การหลั่งฮอร์โมน การย่อยอาหาร ไปจนถึงอุณหภูมิร่างกาย สมองส่วนที่เรียกว่า “ไฮโปทาลามัส” ทำหน้าที่เป็นศูนย์บังคับการหลัก โดยรับสัญญาณจากสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะแสงสว่าง แล้วปรับจังหวะชีวภาพให้สอดคล้องกับโลกภายนอก เมื่อนาฬิกาชีวภาพของคุณแข็งแรง ร่างกายจะปรับตัวให้เข้ากับรอบกลางวันกลางคืนได้ดี แม้ว่าตารางงานหรือฤดูกาลจะเปลี่ยนไป คุณจะนอนหลับและตื่นขึ้นในเวลาที่สม่ำเสมอ มีพลังงานสูงสุดในช่วงเวลาที่เหมาะสม และพักผ่อนอย่างมีคุณภาพในเวลากลางคืน แต่เมื่อนาฬิกาชีวภาพอ่อนแอลง ร่างกายจะไวต่อการถูกรบกวนมากขึ้น คุณอาจพบว่าตัวเองตื่นนอนสายขึ้นเรื่อยๆ หรือกลับมากระปรี้กระเปร่าในเวลาดึกโดยไม่ทราบสาเหตุ เหมือนกับนักลงทุนที่เคยมีวินัยในการตัดขาดทุน แต่เริ่มผิดจังหวะและปล่อยให้ขาดทุนลุกลาม งานวิจัยที่เปิดเผยความเชื่อมโยงระหว่างจังหวะชีวภาพกับสมองเสื่อม การศึกษาที่เผยแพร่ในวารสารทางการแพทย์ชื่อดังเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2568 โดยสถาบันระบบประสาทวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา ได้ติดตามผู้สูงอายุกว่า 2,183 … Read more